caxico
De Biquizionario
(Reendrezau dende caxiquet)
Aragonés zentral e oczidental
-
- Prenunziazión:
- /ka'ʃiko/(AFI)
- /kaj'ʃiko/(AFI) ena balle de Bio
- /ka'ʃiɣo/(AFI).
- /ka'ʧiko/ en sobrepuertano
- Etimolochía: Parola constitutiba d'o sostrato prerromano ena Peninsula Iberica, CASSUS u CASSINUS seguntes a transcrizión latina.
Sustantibo masculín
- Árbol caduzifolio d'a familia d'as fagazias, eno chenero Quercus, con o tranco grezisco, muitas ramas e brancas, e las fuellas lobulatas.
| "caxico" |
||||||
| Singular | Plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sustantibo | caxico | caxicos | ||||
| Deminutibo -et | caxiquet | caxiquez | ||||
| Deminutibo -ón | caxicón | caxicons | ||||
| Deminutibo -iello | caxiquiello | caxiquiellos | ||||
| Aumentatibo -ot | caxicot | caxicoz | ||||
| Aumentatibo -azo | caxicazo | caxicazos | ||||
| Peyoratibo | caxicardo | caxicardos | ||||
Traduzions
Ambito territorial
- Cheneral en aragonés, menos en ribagorzano e enas parlas d'a metat oriental d'o Sobrarbe (caixigo), anque coesiste en la més gran parde d'o suyo territorio con a forma que sonoriza la consonant K ena zaguera silaba: caxigo. Formas con o digrafo ix [iʃ] (caixico) se produzen ena balle de Bio (Sobrarbe) como formas transizionals d'entre las tendenzias zentro-ozidentals ([ʃ] e [k]) e las zentro-orientals ([iʃ] e [ɣ]).
Sinonimos locals
Estensions aprosimadas, os fautors sozials e endibiduals d'os parladors pueden fer que se troben eszezions en toz os puestos.
- Caxigo, forma con sonorizazión d'a consonant k que tamién ye cheneral en aragonés.
- Caixico ena balle de Bio.
- Caixigo ena metat oriental d'o Sobrarbe (balles de Puertolas-Tella, Chistau, l'alta Zinca e A Fueba; No pas Bielsa, que en dizen caxico) e ena Ribagorza entiera.
Se beiga tamién
- Caxigar/caxicar, a selba de caxicos.
- Caixigosa, a selba de caxicos ena Ribagorza.
- Glan, a fruita d'o caxico.
- Robre, forma meyebal de dezir-ne, emparentata con o castellano roble e lo catalán roure, que mos ha deixato toponimos en Aragón.
- Cajigo, eno castellano d'Aragón, que ha quedato como parola de sostrato per l'aragonés que enantes se-i parlaba.

